Süt Humması

 

Süt humması, doğum humması, doğum toksikasyonu, doğum toksemisi,

ve hipokalemik doğum felci gibi çeşitli isimlerle adlandırılan bu hastalık, süt ineklerinin metabolik bir hastalığıdır.

 

Hipokalsemi, halsizlik, dolaşım kollapsı ve idrakin azalması ile karakteristiktir. Daha ziyade dört yaşında ve daha yaşlı, 3-7.ci buzağısında, yani en yüksek süt verimi devresine erişmiş ineklerde, nadiren de ilk buzağısını doğuran düvelerde görülür. Genel olarak doğumdan sonraki 72 saat içinde bazen doğumdan kısa bir müddet önce, nadiren de doğumdan haftalarca ve hatta aylarca sonra meydana gelir. Nadir olarak gebeliğin son devresinde meydana gelen yavru atmalardan sonra görülmektedir.

 

Etiyoloji:

 

Genel olarak süt hummasının sebebi, doku sıvılarında iyonize olmuş kalsiyum seviyesinin düşmesi olarak kabul edilir. Laktasyon döneminde 1 litre sütle 1-1.5 gr Ca atılmaktadır bunun sonucunda da kanda Ca oranı azalmaktadır.

Kanın normal Ca seviyesi 100 cc. de 8-12mgr. iken 3 mgr. a kadar düşer.

 

Patogenez:

Sütle atılan Ca miktarının sindirim sistemiyle, temini yetersizliğinden

ziyade, iskelet sistemindeki depo Ca’ un yeteri çabuklukla mobilize olamamasındandır. Bundan anlaşılıyor ki, Ca tuzlarından zengin gıdalarla besleme bu hastalığa karşı bir koruma sağlamaz.

 

Paratiroit yetersizliği  depo Ca’ un mobilize olmamasına sebep olmaktadır..

İneklerde kalsiyum adaptasyonu paratiroit hormonunun kontrolü altındadır..Hipokalsemi PTH sekresyonunu uyarır ve böbreklerde D3 vitamininin üretimini arttırır. Hipokalsemiyi önlemek için PTH etkisi ile kemiklerden Ca mobilizasyonu başlar, böbreklerden absorbsiyonu artar. İnek artan Ca ihtiyacını karşılayamazsa Süt Humması şekillenir.

 

Süt humması başlıca, gebeliğin son bir kaç gününde veya doğum

esnasında, nadiren doğumdan bir kaç hafta önce ve çoğu zamanda

doğumdan sonraki 48 saat içinde görülür.

 

Östrus devresinde de bu hastalığa özel bir dizpozisyon vardır.

 

Klinik Bulgular:

Üç safhada, incelenebilir

1.Dönem:

  • İştahsızlık, süt veriminde azalma, rumen hareketlerinde azalma.
  • Başın ve bacakların çok hassaslığı ve kassel titremeler.
  • Diş gıcırdatma,  dili oynatma.
  • Arka bacaklar katıdır, ataxi vardır, hayvan kolayca düşer.

 

 

 

2. Dönem:

  • İnek sterno-abdominal olarak yatar. Ayağa kalkamaz.
  • Boyun bir tarafa doğru kıvrılır, düzeltmek güçtür.
  • Vücut sıcaklığı 36-38 c arasındadır.
  • Bacakların tetanisi kaybolmuştur, deri ve ekstremiteler soğuktur.
  • Anüs gevşemiş ve reflexi kaybolmuştur, pupilla genişlemiştir.
  • Kalp vuruşları zayıflamış, kalp atımları zayıflamıştır.(Dakikada:80 kadar)

 

3. Dönem:

  • İneğin boylu boyunca uzandığı dönemdir.
  • Hayvan hemen hemen koma halindedir.
  • İnek sterno-abdominal pozisyonda kalamaz.
  • Nabız hissdilmez, kalp atımları hemen hemen duyulmaz
  • Yatış şekli nedeniyle timpani çok görülür.

 

 

Laboratuar Bulguları:

 

Kanın kalsiyum tayini kan serumundan yapılır. Serum kalsiyum düzeyi:

  1. Dönemde: 5.5 – 7.5 mg/dl
  2. Dönemde: 3.5 – 6.5 mg/dl
  3. Dönemde: 1 – 3 mg/dl dir.

 

CK ve AST değerlerinin artışı görülür.

Nötrofili ve lenfopeni

Glukoz düzeyi genellikle normal olup, beraberinde ketozis varsa azalabilir.

 

Prognoz:

 

  • 1. ve 2. dönemlerde Ca sağaltımı ile prognoz iyidir.
  • Lateral pozisyonda yatan 3. dönemdekiler tedavi edilmediklerinde 12-24 saat içerisinde ölürler.
  • Hastalığın nüks etme olasılığı vardır. En önemli komplikasyonu Downer Cow hastalığıdır.

 

Koruma:

 

Kuru dönemde özellikler doğuma 1-2 hafta kala rasyonun Ca ve D3 vitamini oranı azaltılmalıdır.

 

Doğumdan 24 saat, 2 saat önce ve doğumdan 12 saat sonra Ca jeli verilebilir.

 

Gebeliğin son aylarında inekler yüksek fosfor-düşük Ca’ lu rasyonla beslenmelidir.

Ca:P oranı 1: 3,3 olan rasyonlar beslenenlerde hastalık görülmemiştir